Jako turysta zawsze chciałem poznać przyrodę otaczającą mnie na szlaku. Prosty przewodnik do rozpoznawania drzew jest pierwszym materiałem jaki przygotowałem. Jest to podstawowa wiedza na temat gatunków występujących w Sudetach. Dodatkowe informacje dotyczą np. właściwości drewna jako opał na ognisko lub wykorzystanie do celów spożywczych. Informacje te napewno przydadzą się na biwaku.

ŚWIERK POSPOLITY

Igły czterokątne, ostro zakończone, zielone z połyskiem, sztywne. Osadzone na gałęziach na małych, brązowych trzoneczkach (jest co cecha charakterystyczna dla wszystkich gatunków świerków). Utrzymują się na gałązkach przez 5-7 lat. Szyszki wydłużone, zwisające, brazowe. Po wysypaniu sie nasion opadają w całości. Nasiona brunatnokawowe, ułożone w łyżeczkowatym zagłębieniu skrzydełka. Kora szara lub czerwonobrązowa, cienka, łuskowata. Wyróżnia się wyjątkowo płytkim i rozległym systemem korzeniowym (tzw. system talerzowy), wskutek czego jest podatny na wywroty (wiatrowały). Świerk jest typowym gatunkiem lasów górskich. Osiąga wysokość 40 m i żyje 400 - 600 lat. Szkodzą mu przymrozki, susze, upały i silny wiatr. Świerk pospolity jest ważnym źródłem lekkiego drewna. Używany jest do pozyskiwania celulozy oraz w budownictwie. Wykorzystywany do konstrukcji pudeł rezonansowych instrumentów muzycznych. Świerk spala się bardzo szybko i prawie całkowicie. Daje wspaniały jasny płomień, a dym pachnie żywicą. Dobry na podpałkę i na ognisko.

SOSNA ZWYCZAJNA

Igły sztywne, ostro zakończone, osadzone parami o długości do 7 cm. Mają kolor od niebieskozielonego do szarozielonego. Szyszki jajowate, osadzone na krótkich szypułkach, szarobrązowe. Nasiona o różnym zabarwieniu żółte lub czerwonawe, jednostronnie błyszczące. Skrzydełko obejmuje nasionko kleszczowato. Kora w młodości gładka szarożółta, potem czerwonożółta, połyskująca w górnej części strzały, w dolnej gruba, tafelkowato spękana. Sosna należy do drzew pospolitych w całej Europie, osiąga wysokość do 30 m. W starszym wieku ma charakterystyczny parasolowaty kształt korony. Dawniej z pędów sosnowych robiono syrop, bardzo skuteczny na kaszel. Sosna jest bardzo żywiczna i łatwopalna. Spala się umiarkowanie szybkoczystym płomieniem. Grube polana zwęglaja się napowierzchni, a potem gasną. Dość dobrze nadaje się na ognisko.

KLON ZWYCZAJNY

Liście 5-7 klapowe, wcięcia między klapami zaokrąglone, klapy ostro zakończone, z ogonków po zerwaniu wypływa sok mleczny. Z obu stron są lekko błyszczące koloru jasnozielonego. Pączki ma brązowe, przylegajace do gałązek. Owoce są to spłaszczone orzeszki ze skrzydełkami ustawionymi poziomo lub pod kątem rozwartym względem siebie tzw. skrzydlaki (noski). Kora ciemnoszara do czarniawej, z drobnymi, podłużnymi spękanymi, nie łusczy się. Gatunek podobny do jawora , osiagający wysokość do 30 m. Klon najpiękniej wygląda jesienią. Liście ich przebarwiaja się na kolor żółty lub żółtoczerwony. Często mozna zobaczyć drzewa dwukolorowe, od góry czerwone a na dole żółte. Dlatego też, są bardzo rozpowszechnione w parkach, ogrodach i przy drogach.

KLON JAWOR

Liście 5-7 klapowe, wcięcia między klapami ostrowykrojone, brzegi nie regularnepiłkowane, z ogonków po zerwaniu nie wypływa sok mleczny. Zwierzchu liście ciemnozielone od spodu jasnozielone. Pączki ma zielone, brunatno obrzeżone i odstające od pędu. Owoce złożone z dwuch skrzydlaków tworzących kąt ostry z osadzonymi wewnątrz kulistymi orzeszkami. Kora brązowoszara, gładka, później łuszcząca się tafelkowato. Jawory są to piękne drzewa mogące osiągać wiek nawet kilkuset lat, wysokość 35 m i obwód 470 cm.

JESION WYNIOSŁY

Liście na długich szypułkach, złożone są z 9 - 15 podłużnie jajowatych, zaostrzonych, nierówno piłkowanych listków. Z wierzchu są ciemnozielone od spodu jaśniejsze. Nie przebarwiaja się przed zimą. Pączki matowoczarne, ułożone naprzciwlegle na brubych, nagich szarozielonych pędach. Pąk szczytowy większy otoczony pąkami bocznymi, bardzo charakterystyczny zimą. Owoce są płaskie, podłużne żółtobrązowe z języczkowatym, długim, 3-centymetrowym skrzydełkiem, zebrane w zwisające wiechy. Kora w młodości jasno-zielonkawo-szara, gładka, później szorstka, ciemnobrązowa z gęstymi podłużnymi spękaniami. Drzewa te osiągaja wysokość do 30 - 40 metrów. Jest to drewno twarde, pali się wolno i równomiernie, wydziela bardzo dużo ciepła, nadaje się do gotowania.

MODRZEW EUROPEJSKI

Igły ma miękkie, cienkie, nie kłujące. Na pędach jednorocznych osadzone pojedynczo, na starszych pędach w gętych pęczkach. Szyszki są małe, jajowate wzniesione do góry, jasnobrązowe. Po wysypaniiu się nasion pozostają na drzewie jeszcze przez kilka lat. Nasiona małe, błyszczące zrośnięte z szerokimskrzydełkiem. Kora bardzo gruba, głęboko spękana, na zewnątrz szarobrązowa wewnątrz czerwonofioletowa. Jest to drzewo iglaste osiągające 40 m. Modrzew jest jedynym europejskim drzewem iglastym zrzucającym na jesień igły.

BRZOZA BRODAWKOWA

Liście trójkątne, o brzegach podwójnie piłkowanych, długo zaostrzone, początko trochę lepkie. Pączki małe, ostro zakończone, szarobrązowe, często lepkie. Pędy w młodości pokryte brodawkami, brązowoczerwone, błyszczące. Gałązki cienkie zwisające. Owoce - w szyszeczkowatym owocostanie osadzone są bardzo malutkie (długości ok. 2 mm) oskrzydlone orzeszki (nasionka), które po rozpadzie owocostanu rozsiewane są przez wiatr na bardzo duże odległości. Kora na początku biała, błyszcząca, łuszcząca się okrężnymi cienkimi pasmami, w starszym wieku, głęboko spekana ciemna, prawie czarna. Osiąga wysokość 25 m. Brzoza pali się szybko i równo, daje jasny płomień i słaby, ciemny dym. Zostawia niewiele popiołu, doskonałana podpałkę, jak i całe ognisko, małe o krótkim czasie palenia. Wysuszona kora dajewysoka temperaturę, pali sięnawet gdy jest mokra, często jest używana na rozpałkę. Sok pozyskiwany z brzozy wczesną wiosną jest bardzo smaczny i zawiera duże ilości składników odżywczych.

OLSZA SZARA

liście jajowate, ostro zakończone i drobno omszone. Brzegi są podwójnie piłkowane, z wierzchu liście ciemnozielone od spodu szarozielone. Pączki fioletowobrązowe, nie owłosiobe, spiralnie ułożone. Owoce - zdrewniałe nibyszyszki w których znajdują się jasnobrązowe orzeszki z szerokimi, cienkimi skrzydełkami. Kora gładka, srebrzystoszara. Osiaga wysokość od 15 do 20 m.